Skip to content

Интернет пен әлеуметтік желідегі радикалды мінез-құлық белгілері

Қазіргі цифрлық заманда әлеуметтік желілер тек ақпарат алмасу алаңы ғана емес, сонымен бірге деструктивті көзқарастардың таралу ортасына айналды. Интернет пайдаланушыларының, әсіресе жастардың, радикалды ағымдардың жетегінде кетпеуін қадағалау маңызды. Ол үшін желідегі радикалды мінез-құлықтың негізгі белгілерін ерте анықтай білу қажет. Осы белгілерді төрт негізгі топқа бөліп қарастыруға болады.

Бірінші топқа тілдік және риторикалық белгілер жатады. Радикалды көзқарастағы адамдардың негізгі белгісі — қоғамды «біз және олар» деп қатаң бөлуі. Олар өз тобын ғана мінсіз санап, өзгелерді жау ретінде көреді. Сондай-ақ, басқа дін, ұлт немесе әлеуметтік топ өкілдерін ашық қорлайтын өшпенділік тілін (hate speech) жиі қолданады. Олардың пікірлері үзілді-кесілді болады және ешқандай балама көзқарасты қабылдамайды.

Екінші белгі контентті тұтыну және бөлісу сипатынан көрінеді. Мұндай қолданушылар өз профиліне экстремистік ұйымдардың жасырын таңбаларын, ұрандарын немесе спецификалық символиканы орналастырады. Олар ресми ақпарат көздерін толық жоққа шығарып, тек күмәнді, бұғатталған немесе біржақты радикалды сайттардың сілтемелерін таратады. Бұған қоса, парақшаларында қару-жарақ суреттерін, агрессивті мемдерді және зорлық-зомбылық бейнеленген видеоларды бөлісуге бейім келеді.

Үшінші кезекте әлеуметтік өзара іс-қимылдың өзгеруін атауға болады. Радикалданған тұлғалар желіде өзге пікірдегі адамдарды қудалап, кибербуллингпен айналысады және оларға қоқан-лоқы көрсетеді. Уақыт өте келе олар шынайы өмірдегі достарымен және отбасымен байланысын үзіп, әлеуметтік оқшаулануға түседі. Олар ашық әлеуметтік желілерден (Facebook, Instagram) шығып, шифрланған жабық чаттар мен каналдарға (Telegram, Darknet) ауыса бастайды.

Төртінші топ — психологиялық және мінез-құлықтық индикаторлар. Мұндай адамдар өздерін немесе өз тобын үнемі әділетсіздіктің құрбаны ретінде көрсетіп, кек алу идеясын насихаттайды. Оларда «жақында ақыр заман болады» немесе «үлкен соғыс басталады» деген сияқты апокалиптикалық көзқарастар басым болады. Сонымен қатар, олар басқа пайдаланушылардың психологиялық осалдығын пайдаланып, оларды өз қатарларына тартуға агрессивті түрде тырысады.