Қазіргі таңда әлемде түрлі діни, саяси және идеологиялық өзгерістер жүріп жатыр. Осындай кезеңде мемлекет тұрақтылығы мен қоғам бірлігін сақтаудың маңызды тетіктерінің бірі – зайырлылық ұстанымы. Зайырлы мемлекет әр азаматтың ар-ождан бостандығын құрметтей отырып, қоғамдағы татулық пен теңдікті қамтамасыз етеді. Сондықтан зайырлылық – тек құқықтық қағида ғана емес, ел дамуының берік негізі.
Зайырлылық дегеніміз – мемлекеттің діннен бөлінуі және барлық діни сенімдерге бейтарап қарауы. Бұл ұстаным азаматтардың қай дінді ұстанатынына немесе ешқандай дінді таңдамауына қарамастан, олардың құқықтары мен бостандықтарының тең қорғалуына мүмкіндік береді. Яғни зайырлы қоғамда әр адам өз сенімін еркін таңдап, заң аясында өмір сүруге құқылы.
Қазақстан – көпұлтты әрі көпконфессиялы мемлекет. Елімізде түрлі этнос пен дін өкілдері тату-тәтті өмір сүріп келеді. Мұндай тұрақтылықтың басты себептерінің бірі – зайырлылық қағидатының сақталуы. Конституцияда Қазақстан өзін демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде орнықтырған. Бұл – мемлекет діни көзқарастардан жоғары тұрып, барша азаматқа ортақ заңмен қызмет етеді деген сөз.
Зайырлылық қоғамдағы келісім мен бірлікті нығайтады. Егер мемлекет белгілі бір дінді ғана қолдап, өзгелерге шектеу қойса, онда қоғамда алауыздық пайда болуы мүмкін. Ал зайырлы жүйе барлық азаматқа тең мүмкіндік береді. Бұл әсіресе жастар тәрбиесінде маңызды. Өйткені жастар діни радикализм мен жалған идеологиялардың ықпалына түспеу үшін сыни ойлау мен білімге сүйенуі қажет.
Сонымен қатар зайырлылық ғылым мен білімнің дамуына жол ашады. Оқушылар мен студенттер еркін білім алып, заманауи технологияларды меңгереді. Бұл елдің экономикалық және мәдени дамуына оң әсер етеді. Өркениетті мемлекеттердің көпшілігі дәл осы зайырлылық қағидаты арқылы тұрақты дамуға қол жеткізген.
Кейде қоғамда зайырлылықты дінге қарсы ұғым ретінде қабылдайтын пікірлер кездеседі. Алайда бұл – қате түсінік. Зайырлылық дінді жоққа шығармайды, керісінше әр адамның діни сеніміне құрметпен қарауды көздейді. Оның басты мақсаты – дін мен мемлекеттің қызметін ажыратып, қоғамдағы тепе-теңдікті сақтау.
Қорытындылай келе, зайырлылық ұстанымы – ел тыныштығы мен тұрақтылығының, қоғамдық келісім мен дамудың басты кепілі. Ол азаматтардың құқықтарын қорғап, ұлттар мен діндер арасындағы өзара сыйластықты нығайтады. Сондықтан зайырлылық қағидатын сақтау – әрбір азаматтың ортақ міндеті әрі болашақтың берік негізі.
Кудратиллаев Мансур,
Интернет кеңістігінде діни
экстремизмнің алдын алуды
үйлестіру және мониторинг
бөлімінің теолог маманы