Зайырлылық және салт-дәстүр – қазіргі қоғамның маңызды құндылықтары мен ұстанымдары. Әрбір халықтың рухани мұрасы, мәдениеті мен тарихы оның салт-дәстүрлері арқылы сақталады. Сонымен қатар, зайырлылық қағидасы қоғамдық өмірде өзара сыйластық пен адам құқықтарының сақталуына ықпал етеді. Қазақстанның мәдениетінде зайырлылық пен салт-дәстүрлердің арақатынасы күрделі әрі көпқабатты.
Зайырлылық дегеніміз – мемлекет пен діннің бір-бірінен бөлек болуы, яғни мемлекет дінге араласпайды және керісінше дін мемлекет ісіне қатыспайды. Бұл қағида демократиялық қоғамның негізін құрайды, өйткені әрбір азаматтың сенім бостандығын қамтамасыз етеді. Зайырлылықтың басты мақсаты – қоғамның әр түрлі діни және мәдени көзқарастары бар адамдар үшін тең жағдай жасау. Осылайша, мемлекеттік саясатта діни факторлар мен діннің ықпалы шектеулі болып, барлық азаматтың құқықтары тең дәрежеде қорғалады.
Салт-дәстүрлер халықтың өмір сүру салтымен тығыз байланысты. Олар ұрпақтан ұрпаққа беріліп, халықтың бірлігі мен тұрақтылығын сақтауға қызмет етеді. Қазақстанның көпұлтты және көпдінді қоғамында салт-дәстүрлер маңызды рөл атқарады. Қазақ халқының дәстүрлері, әсіресе, ұлттық тойлар мен мерекелер, адамның өміріндегі маңызды кезеңдерге, сондай-ақ табиғат пен жануарлар әлеміне қатысты ерекше орын алады. Бұл дәстүрлер ұлттық сәйкестілікті сақтауға, халқымыздың тарихын және мәдениетін ұрпақтан-ұрпаққа жеткізуге көмектеседі.
Алайда зайырлы мемлекет жағдайында дәстүр мен діни сенімдер арасындағы шекара айқын болуы тиіс. Әркім өз дініне сену немесе сенбеу құқығына ие. Мысалы, салт-дәстүрлердің орындалуы барлық адамдар үшін міндетті болмауы тиіс, олар тек осы дәстүрді ұстанушылар үшін ғана мәнді болуы мүмкін.
Қорытындылай келе, зайырлылық пен салт-дәстүрлердің үйлесімділігі қоғамдағы тұрақтылықты, бірлікті және бейбітшілікті сақтауға ықпал етеді. Бұл екі қағида бір-бірімен үйлесіп, әр адамның жеке құқықтарын құрметтеу мен ұлттық мәдениетке деген сүйіспеншілікті нығайтуға бағытталған. Зайырлы қоғамда салт-дәстүрлердің маңызы арта түссе де, әр азаматтың сенім бостандығы мен құқықтары сақталуы тиіс.
Теолог маманы: Әбдіманап Н